Uważam, że zaburzenia widzenia nie powinny występować po wysiłku fizycznym, ale jeżeli takowe występują należy zastanowić się, czy nie dochodzi do zbyt dużego przegrzania organizmu, czy przypadkiem ten wysiłek nie jest dla mnie za duży i przede wszystkim należy skonsultować takie objawy z neurologiem.
Warto też poszukać innej aktywności fizycznej, która nie będzie tego powodować albo zmodyfikować aktywność, którą się aktualnie uprawia np. poprzez zmniejszenie obciążenia, dłuższe przerwy, przerwy w chłodniejszym miejscu albo zastosowanie okładów chłodzących lub specjalnych koców chłodzących.
Warto dodać, że przegrzanie organizmu może nastąpić nie tylko ze względu na wysiłek fizyczny, ale również ze względu na wysoką temperaturę powietrza.
PL2205042748
Nie znam takiego związku, by przy jakichkolwiek lekach na stwardnienie rozsiane nie można było się rehabilitować. Rehabilitacja to oczywiście ogólne pojęcie, dotyczące zarówno ćwiczeń ruchowych, jak i zabiegów fizjoterapeutycznych, jak laser czy pole magnetyczne, ale przeciwskazań do tego, z punktu widzenia SM czy samej terapii SM, nie ma.
PL2301189174
Jest spora grupa osób, które źle reagują na przegrzanie. Jeżeli taka osoba ma tego świadomość, to definitywnie powinna unikać takich sytuacji. Ale to nie oznacza, że trzeba całkowicie rezygnować ze sportu. W trakcie wysiłku fizycznego należy pamiętać o robieniu przerw, piciu zimnych napoi, chłodzeniu organizmu za pomocą okładów, koców chłodzących, jeżeli jest taka możliwość – wejściu do zimnego pomieszczenia. Warto też ćwiczyć – o ile to możliwe – w cieniu w przypadku wysiłku fizycznego na świeżym powietrzu, latem ćwiczyć rano albo wieczorem. Rozsądnie dawkować ciepło i zimno.
PL2205042748
Pani Anno,
sytuacja, jaką Pani opisuje dość często zdarza się u osób chorujących na SM. W wypadku postaci pierwotnie postępującej w szczególności chcemy zapobiegać pogarszaniu się stanu funkcjonalnego, więc bardzo się cieszę, że zadała Pani to pytanie. Fizjoterapeuci podczas projektowania interwencji zalecanych pacjentom posiłkują się wytycznymi NICE (National Institute for Health and Care Excellence) dotyczącymi aktywności fizycznej dla osób z SM. Warto zaznaczyć, że wytyczne te opisują zalecenia dla osób z postacią rzutowo-emisyjną, więc w Pani wypadku traktujemy je jak swego rodzaju przewodnik, a konkretne zalecenia powinny być ustalane indywidualnie w oparciu o wywiad i badanie, a także modyfikowane w zależności od zmian Pani stanu.
Oto kilka ogólnych zaleceń, które mogą pomóc w poprawie chodu i zarządzaniu objawami, które Pani opisuje:
Trening chodu
Regularne spacery w zmiennym tempie i na różnym terenie mogą poprawić wytrzymałość i kontrolę nad chodem. Może Pani rozważyć korzystanie z bieżni, aby symulować różne warunki. Korzystanie z kijków do nordic walking może pomóc w stabilizacji i zmniejszeniu obciążenia na kręgosłup i nogi. W wypadku wysiłku o charakterze wytrzymałościowym, jakim jest chodzenie, w pierwszej kolejności w ramach zwiększania trudności, wydłużamy dystans praz zwiększamy częstotliwość spacerów. na samym końcu dopiero zwiększamy ich intensywność.
Taki indywidualny trening dobieram pacjentów podczas indywidualnych konsultacji w ramach poradni PTSR. Serdecznie na taką konsultację zapraszam!
Trening siłowy
Ćwiczenia wzmacniające mięśnie kończyn dolnych, takie jak przysiady, wznosy na palce i ćwiczenia z oporem, mogą poprawić stabilność i siłę. Konkretne ćwiczenia, ich ilość, intensywność i częstotliwość powinny być dopasowane przez fizjoterapeutę ponieważ trening w SM projektuje się inaczej, niż trening osoby zdrowej. Ćwiczenia na siłowni, które już Pani wykonuje (orbitrek, rower stacjonarny), są bardzo korzystne. Warto kontynuować te aktywności, zwiększając stopniowo intensywność i czas trwania treningu.
Ćwiczenia równoważne
Kontynuowanie i rozszerzanie ćwiczeń równoważnych może być bardzo dobrym pomysłem. Warto włączyć do programu takie aktywności jak stawanie na jednej nodze, praca z piłkami rehabilitacyjnymi czy ćwiczenia na niestabilnych powierzchniach (np. na poduszkach sensorycznych). Joga i pilates mogą również poprawić równowagę, elastyczność i ogólną kondycję fizyczną.
Kilka zaleceń mogących przynieść ulgę w bólu:
Włączenie technik relaksacyjnych do codziennej rutyny
Regularne stosowanie technik relaksacyjnych, takich jak medytacja, głębokie oddychanie czy techniki mindfulness, może pomóc w zmniejszeniu bólu i poprawie ogólnego samopoczucia. Zazwyczaj zalecam swoim pacjentom co najmniej 10 minut technik relaksacyjnych w pierwszej połowie dnia. Na kanale You Tube PTSR znajdzie Pani kilka filmów z omówieniem tych technik.
https://www.youtube.com/@PTSRorg
Techniki manualne
Regularne sesje z fizjoterapeutą, obejmujące techniki manualne, takie jak masaż czy mobilizacja stawów, mogą pomóc w zmniejszeniu bólu i poprawie mobilności. Część takich technik można także wykonywać samodzielnie, czego może nauczyć fizjoterapeuta podczas konsultacji.
Dodatkowe interwencje warte rozważenia:
Adaptacja otoczenia
Dostępne pomoce, takie jak ortezy czy specjalne obuwie, mogą pomóc w poprawie stabilności i komfortu podczas chodzenia. Dobór obuwia to temat rzeka, tak samo ewentualny dobór zaopatrzenia ortopedycznego.
Basen
Ćwiczenia w wodzie mogą być bardzo skuteczne w poprawie chodu i zmniejszeniu obciążenia stawów. Warto rozważyć uczestnictwo w zajęciach w wodzie np. typu watsu, czy w koncepcji Halliwick. eurologiem w celu monitorowania postępów i ewentualnych modyfikacji terapii.
Regularne monitorowanie postępów i dostosowywanie programu rehabilitacyjnego w porozumieniu z fizjoterapeutą i lekarzem jest tutaj kluczowe. Indywidualne podejście, uwzględniające Pani specyficzne potrzeby i ograniczenia, pozwoli na osiągnięcie najlepszych wyników w poprawie chodu i jakości życia.
Trzymam kciuki za poprawę Pani chodu!
Jak najbardziej można skorzystać z rehabilitacji na NFZ, zwłaszcza jeżeli jesteśmy świeżo po rzucie. Najlepiej zorientować się we własnej okolicy, poszukać poradni rehabilitacyjnej albo ośrodka rehabilitacyjnego i dowiedzieć się jakie są warunki i ile czeka się na wizytę, ponieważ czasami kolejki mogą być pewną przeszkodą. Uzyskanie skierowania na rehabilitację po rzucie jest dużo łatwiejsze niż kiedy chorujemy już długo i nasz stan jest w miarę stabilny, wtedy ten termin prawdopodobnie będzie późniejszy. Szukając placówki warto wejść również na stronę NFZ, na której można często znaleźć najszybsze terminy i zgłosić się do organizacji pacjenckiej np. Polskiego Towarzystwa Stwardnienia Rozsianego, które pomoże w uzyskaniu dostępu do rehabilitacji.
PL2205042748
Dzień dobry Pani Anno,
bardzo dziękuję za to pytanie! Niestety niedowład niedowładowi nierówny i na zaburzenia wynikające z niego składa się wile (często nieoczywistych) czynników.
Właśnie dlatego rehabilitacja powinna być wieloaspektowa i dostosowana do indywidualnych potrzeb pacjenta. U każdej osoby inne czynniki będą bowiem dominujące.
Zanim rozpocznie się rehabilitację, ważne jest przeprowadzenie dokładnej oceny przez zespół rehabilitacyjny. Obejmuje to ocenę siły mięśniowej, zakresu ruchu, równowagi, koordynacji oraz wykonywania czynności codziennych. Na tej podstawie dobieramy interwencje, które mają szansę przynieść największe korzyści tej konkretnej osobie.
Jakie interwencje najczęściej zalecane są dla osób z niedowładem?
Ćwiczenia wzmacniające, które skupiają się na wzmacnianiu mięśni dotkniętych niedowładem. Ćwiczenia mogą obejmować ćwiczenia oporowe, izometryczne, dynamiczne, wspomagane i wiele innych.
Ćwiczenia rozciągające, które pomagają w utrzymaniu elastyczności mięśni i zapobieganiu przykurczom.
Ćwiczenia czynno-bierne – jeśli siła w lewej części ciała jest bardzo osłabiona, można rozpocząć od ćwiczeń biernych (prowadzenie ruchów przez terapeutę), a następnie przechodzić do ćwiczeń czynnych. Obecnie często do tej formy ćwiczeń wykorzystuje się robotykę.
Interwencje nakierowane na czucie głębokie poprawiające świadomość ciała i koordynację.
Ćwiczenia z wykorzystaniem lustra zarówno w koncepcji kontroli ruchu poprzez wzrok, jak i w koncepcji terapii lustrzanej, gdzie niedowładną część ciała umieszcza się za lustrem. Takie ćwiczenia mogą pomóc w poprawie kontroli ruchowej i koordynacji poprzez wizualne sprzężenie zwrotne.
Mobilizacje tkanek i stawów, które mogą pomóc w poprawie zakresu ruchu i zmniejszeniu sztywności stawów.
Masaż w celu zmniejszenia napięcia mięśniowego i poprawie krążenia krwi.
Ćwiczenia funkcjonalne, które skupiają się na wykonywaniu codziennych czynności, takich jak ubieranie się, jedzenie, pisanie. Celem jest poprawa niezależności w życiu codziennym.
Adaptacje i pomoce – terapeuta zajęciowy lub fizjoterapeuta może zaproponować adaptacje w środowisku domowym lub technologie wspomagające, które ułatwią codzienne funkcjonowanie.Taką adaptacją mogą być różnego rodzaju ortezy, pomoce typu laska, czy balkonik, ale również bardziej zaawansowane technologie, jak systemy podnośników mogące służyć zarówno do transferów, jak i ćwiczeń.
Metody neurorehabilitacyjne:
Koncepcja Bobath: Skupia się na poprawie funkcji ruchowych poprzez reedukację ruchową, uwzględniającą integrację sensoryczną i motoryczną.
Koncepcja PNF (Proprioceptive Neuromuscular Facilitation): Polega na stosowaniu systemu filozofii, specjalnych technik i wzorców ruchowych, które stymulują układ nerwowo-mięśniowy do poprawy funkcji.
Ćwiczenia równowagi i stabilizacji, np. ćwiczenia na platformach balansowych, piłkach rehabilitacyjnych oraz przy użyciu innych urządzeń mogą pomóc w poprawie równowagi i stabilizacji ciała.
FES (Functional Electrical Stimulation), czyli elektrostymulacja mięśni może być stosowana w celu poprawy funkcji mięśni osłabionych przez niedowład.
Robotyka i egzoszkielety to nowoczesne technologie mogą wspomagać rehabilitację, szczególnie w przypadku cięższego niedowładu.
Warto pamiętać, że stała współpraca z neurologiem oraz fizjoterapeutą jest kluczowa w celu monitorowania postępów, dostosowywania terapii farmakologicznej oraz zarządzania objawami.
Warto mieć „swojego fizjo”, który na bieżąco pomoże w doborze optymalnych form autoterapii oraz w razie potrzeby włączy Panią w program indywidualnej fizjoterapii.
Trzymam kciuki za postępy!